پای صحبت پیشکسوتان هنر استان؛ با جانِ هنر، کجایی؟
شب سوم _ بهمن توکل _ پیشکسوت تئاتر
هاوینهنر/ فاطمه دوستزاده
بهمن توکل، روزگاری را به یاد میآورد که نمایش برای مردم معنای دیگری داشت؛ روزهایی که سالنهای کوچک و امکانات اندک هرگز مانعی نمیشد برای لذت تماشای تئاتر. او میگوید: هنوز هم دیالوگهای نمایش «خان کلمیشی» که من نقش «بابقلی بندار» را بازی میکردم، در ذهنم زنده است. آن روزها در سالن کتابخانه دهخدا اجرا داشتیم؛ سالنی که نهایت میتوانست صد تماشاگر را در خود جای دهد. اما شوق مردم چنان بود که در سالن انتظار صندلی میگذاشتند و حتی ایستاده نمایش را دنبال میکردند. ساخت سن، طراحی لباس و نور، و تمام کارهای پشت صحنه را همه با هم انجام میدادیم و همین همبستگی، شیرینی کار را دوچندان میکرد.
او از خاطراتی سخن میگوید که همچنان بر جانش نقش بسته است؛ از روزهایی که با گروه تئاتر «زمینهای تشنه» جوایز ارزندهای را به خانه آوردند. اما دریغی هم بر دل دارد: آن روزها تئاتر، تئاترِ مردم بود. هر قشر و طبقهای، از بازاری و کارگر گرفته تا فرهیخته و تحصیلکرده، در کنار هم مینشستند و هر یک به فراخور درک خود از تئاتر لذت میبردند. امروز اما جای تاسف است که تئاتر جشنوارهای بر تئاتر مردمی سایه انداخته است.
او بارها بر ضرورت بهرهگیری از ظرفیتهای تاریخی و محلی خراسان شمالی تأکید میکند و از روایتهای ماندگار این خطه میگوید: حماسه فیروزه، دلاوریهای سردار عیوض و سردار آراز، قصه خان کلمیشی و… به باور او، تئاتر تنها زمانی میتواند جان بگیرد که از دل مردم و قصههایشان برخیزد.
اما همهچیز همیشه بر وفق مراد نبوده است. او هنوز از تلخی سالی یاد میکند که بازبینی هیئت داوران و ایجاد شبهه در پذیرش نمایش «چو ایران نباشد تن من مباد» دلخوری عمیقی برای کارگردان به بار آورد و در نهایت به فروپاشی گروه انجامید. همان ضربهای که بهمن توکل را سالها از صحنه، بزرگترین دلخوشی زندگیاش، دور کرد.
ایشان ین روزها از هیاهوی شهر فاصله گرفته و آرامش را در باغچهاش میجوید؛ جایی که گلها و گیاهان را با همان شوق و حوصلهای پرورش میدهد که روزگاری به تئاتر میبخشید. و شاید راز ماندگاری او همین باشد؛ مردی که چه بر صحنه نمایش و چه در خلوت باغچهاش، با جان هنر زندگی کرده است.
در اسفندماه ۱۳۹۷، به پاس قدردانی از استاد بهمن توکل، در بخش کاریکاتور، هنرمندان کاریکاتوریست از چهره استاد کاریکاتور های به یادماندنی خلق کردند. آثار را می توانید در اینجا تماشا کنید. همچنین تصاویری از صحنههایی که استاد توکل در آنها به ایفای نقش پرداختند را در ادامه مشاهده کنید.














